Bigos to danie, bez którego trudno sobie wyobrazić Wigilię. Zwykle bigos wigilijny jest postny, ale niektórzy przygotowują też bigos staropolski na wywarze z mięsa. Co więcej, przygotowanie bigosu jest uzależnione od tradycji wyniesionych z domu, gdyż każda gospodyni robi go po swojemu.

Oto przepis na tradycyjny bigos postny:

Składniki: kiszona kapusta, grzyby, cebula, masło, suszone śliwki, pieprz, sól, śmietana, mąka.

W garnuszku udusić kilogram kiszonej kapusty, przyprawić listkiem bobkowym, pieprzem i solą. Osobno na patelni zeszklić na ćwiartce masła kilogram poszatkowanej cienko cebuli, następnie dodać do kapusty. Kilogram grzybów, dokładnie umytych i drobno pokrojonych, obgotować krótko we wrzątku i dodać do kapusty. Wszystko dusić do miękkości. Na końcu wrzucić do bigosu wymoczone suszone śliwki, całość doprawić pieprzem, solą i nieco mąką zmieszaną ze śmietaną.

Dawnymi czasy każda gospodyni przygotowywała dużo kiszonek, między innymi właśnie z grzybów. To właśnie kiszone grzyby były wykorzystywane do tego bigosu, a to ze względu na wyjątkowy walor smakowy. Oczywiście do potrawy tej można było użyć suszu grzybowego, uprzednio wymoczonego i pokrajanego w paski.

Niektórzy robią bigos na mięsie ryb. Oto receptura na postny bigos na makreli:

Składniki: 60 dag kwaszonej kapusty, cebula, 4 łyżki oleju, 25 dag wędzonej makreli, 15 dag pieczarek, łyżka mąki, pieprz, kminek.

Do garnka wlać tyle wody, aby pokryła kapustę, gotować z dodatkiem 1/2 łyżeczki nasion kminku. Drobno pokrojoną cebulę i pieczarki podsmażyć na tłuszczu, dodać do kapusty, gdy w połowie zostanie odparowana woda. Rybę oczyścić ze skóry i ości, pokroić lub rozdrobnić widelcem, włożyć do kapusty, gdy sosu będzie niewielka ilość, tylko na dnie naczynia. Stopić łyżkę masła, wymieszać z mąką, zagęścić bigos, zagotować.

Oto dość ciekawy i oryginalny przepis na bigos:

• kapusta słodka i kiszona w proporcjach 1:1
• grzyby suszone
• przyprawy: liść laurowy, ziele angielskie, pieprz, owoc jałowca lub inne wg uznania
• mięso mieszane – wołowe, wieprzowe, kiełbasa
• koncentrat pomidorowy
• odrobinka kawy Inki lub innej zbożowej

Przyprawy należy ugotować w małej ilości wody. Powstaje wywar, który potem należy wlać do kapusty. Dzięki temu unikamy gryzienia ziaren pieprzu w trakcie jedzenia. Mięso najlepiej podsmażyć osobno i dopiero potem wrzucić do kapusty.

Kapustę słodką należy poszatkować i ugotować, dodając przepłukaną i pokrojoną kapustę kiszoną. Następnie dodajemy podsmażoną cebulę pokrojoną w talarki, koncentrat pomidorowy (ilość wg uznania), namoczone suszone grzyby, wywar z przypraw i mięso. Całość wymieszać i dusić pod przykryciem do miękkości (ok. 2 godzin). Dopiero na koniec dodajemy podsmażoną kiełbasę. Kolor bigosu poprawiamy odrobiną kawy zbożowej. Bigos najlepiej przygotować kilka dni wcześniej i codziennie odgrzewać.

Do każdego bigosu mięsnego można też dolać – tuż przed podaniem lub wcześniej – czerwone wino.